Co to znaczy, że KAŻDY człowiek jest kreatywny

14 października 2015

TEORIA KREATYWNOŚCI?

Jest kilka definicji kreatywności:

  • „postawa, styl działania umożliwiający pokonanie rutyny, nawyków, schematów myślenia i działania. Człowiek twórczy w jakiejkolwiek dziedzinie życia poszukuje oryginalnych rozwiązań, dąży dozmiany, jest ciekawski, pomysłowo łączy odległe skojarzenia” (Krzysztof J. Szmidt)
  • twórcze działanie i szukanie nowych idei oraz pomysłów (Werner Reichmann i Oskar Siwińki)
  • umiejętność patrzenia na świat inaczej niż inni.

Nazwa ta jest stosowana zamiennie z takimi terminami jak twórczość czy innowacyjność. Nie ma jeden definicji „kreatywności”. Niezależnie od definicji, kreatywność kojarzona jest z oryginalnością, nonkonformizmem, zmianami, pomysłowością,  a te z kolei są niezbędnymi czynnikami prawidłowego funkcjonowania większości instytucji: w działalności komercyjnej, administracji publicznej, służbie zdrowia, pomocy społecznej czy organizacji działających non profit.

Człowiek kreatywny to osoba zdolna tworzyć i wyrażać nowatorskie pomysły, które pozwalają rozwiązać problemy lub zaspokajają istniejące lub potencjalne potrzeby. Nowatorskie jest to, co nowe i wartościowe w skali indywidualnej lub globalnej; to, co sprawia, że świat jest lepszy lub piękniejszy” (Joanna Michalska)

JAKIE SĄ SPOSOBY KREATYWNEGO MYŚLENIA

Jedną z nich jest:

  • Metoda sześciu kapeluszy myślowych Edwarda De Bono, twórcę pojęcia „myślenie lateralne”. Idea sześciu kapeluszy pozwala na twórcze podejście do rozwiązywania problemów, wskazuje sześć różnych stron, z jakich można na dany problem postrzegać.

Sześć kapeluszy zmienia dyskusje ze zwykłego argumentowania i bronienia swoich racji w konstruktywną dyskusję – sztucznego przyjęcia określonego stanowiska w danej sprawie. Dzięki czemu nikt nie jest zbytnio emocjonalnie związany z bronieniem swoich racji, a jednocześnie może wyrażać swoje uczucia (w danym kapeluszu) bez potrzeby przejmowania się tym, co pomyślą inni. Umożliwia wygospodarowanie czasu na świadomy wysiłek twórczy w danym czasie, wprowadza pewien porządek tworzenia, przy jednoczesnym braku obaw pominięcia jakiegoś aspekt problemu.

Gdzie stosować technikę 6 kapeluszy?

Pracując tą techniką w możemy przyjąć wiele strategii, praktycznie każda dobra w zależności od sytuacji, można całą grupą zakładać jeden kapelusz, w danym czasie, a można się podzielić rolami i dyskutować ze sobą w różnych kapeluszach, zmieniając je od czasu do czasu. Chcąc na przykład komuś wytłumaczyć jakiś argument zakładamy i prosimy o włożenie takiego, a nie innego kapelusza, zamiast wymyślać kolejne argumenty W każdym kapeluszu myślimy inaczej.

  • Kapelusz Czerwony – emocje

Czerwony kapelusz związany jest z wyrażaniem emocji, impulsywności i uczuciowym przejaskrawianiem rzeczywistości-  najważniejszy aspekt problemu to wrażenia, intuicje, przeczucia i uczucia. Każda czynność  wiąże się z uczuciami – w tym kapeluszu mamy nakaz ich wyrażania. Pozbywamy się obiektywizmu, wszystko w tym kolorze wyrażamy, subiektywnie. Nie pytamy dlaczego coś lubimy bardziej lub mniej, to są nasze uczucia i mamy wolność ich wyrażania w tym przebraniu. Decyzje podejmowane w tym kolorze mogą być irracjonalne, przy emocjonalnym podejściu nie ma czasu na racjonalne myślenie, decyzje mogą być szybkie i gwałtowne, emocja jest reakcją na pierwsze wrażenie.

  • Kapelusz Biały- fakty

Biały kapelusz wskazuje neutralność i logikę, zajmuje się faktami i liczbami – nie ma uczuć, nie ma emocji jest tylko to, co da się racjonalnie przedstawić. Zajmujemy się faktami, np. mówimy: „teraz wkładamy biały kapelusz i analizujemy same fakty”, należy pamiętać, że o faktach się nie dyskutuje, one istnieją. One musza być jak najbardziej obiektywne w pewnym aspekcie np. „ten budynek ma 10 lat”. Biały kapelusz stosujemy, zwykle na początku zmiany wątku. Bialy posługuje się konkretnymi zestawami informacji, statystykami, dokumentami, analizami. Człowiek w białym nie ocenia zdarzeń, tylko wyjawia dane na konkretny temat i komentuje w granicach posiadanych informacji.

  • Kapelusz Czarny – krytycyzm

Czarny kapelusz to podejście logiczno pesymistyczne, negatywne, ma oceniać i ostrzegać przed zagrożeniami. Człowiek w czarnym sposobie myślenia nadmiernie krytykuje rzeczywistość, widzi tylko złe jej aspekty. Czarny świat jest pełen zagrożeń, pełen negatywizmu i niepowodzeń.

Zadaniem zakładającego czarny kapelusz jest wykazanie wszystkich wad, niedociągnięć, braków i zagrożeń. Czarny kapelusz szuka dziury w całym, sprawdza czy wszystko do tej pory omawiane napewno jest słuszne. Pokazuje wszystkie konsekwencje, które mogą wyniknąć z przyjętego rozwiązania.

Czarny kapelusz zadaje pytania, docieka prawdy, patrzy w przyszłość np. „co się stanie gdy?”, czy też „skąd wiesz że?”. Za wszelką cenę próbuje wykazać, że ktoś może się mylić. Czarny kapelusz pozwala na spostrzeżenie wszystkich zagrożeń związanych z danym rozwiązaniem, nie powinien jednak blokować dyskusji.

  • Kapelusz Żółty – optymizm

Ubranie żółtego kapelusz to przyjęcie pozytywnej postawy, optymizm totalny. Żółty świat jest radosny, widzi tylko pozytywne aspekty rozwiązania. „Żółte myślenie” to ciekawość, przyjemność i poszukiwanie radości.

Założenie żółtego kapelusza to zamiana w przedsiębiorcę. Przedsiębiorca widzi te korzyści, których inni nie spostrzegają na pierwszy rzut oka. Człowiek w zółtym kapeluszu, ma za zadanie wskazać wszystkie, nie tylko te oczywiste korzyści. Może odwoływać się nie tylko do logiki, praktyki, ale także do marzeń i nadziei.

Myślenie w żółtym kapeluszu bada i analizuje korzyści, szuka dla nich logicznego poparcia. Przepełnione euforią, jest bardzo konstruktywne i płodne w nowe pomysły.

  • Kapelusz Zielony – możliwości, kreatywność

Zieleń kapelusz zielony to kolor kreatywności, rozwoju, pełen pomysłów, nowych możliwości.

Człowiek w zielonym ma za zadanie pokazać nowe spojrzenie, nowe punkty widzenia rzeczywistości, ukazuje nowe drogi. Nie ma obowiązku logicznego postępowania. Zielony nie trzyma się reguł, ma za zadanie działać inaczej niż karzą wzorce. Stosując zielony kapelusz powinniśmy wystrzegać się myśli będących domeną innych kolorów, zielony nie widzi krytyki, nie widzi również obiektywizmu. Wiele szalonych pomysłów przekształcono na całkiem racjonalne, to przekształcenie jest zadaniem innych kapeluszy, zielonemu natomiast pozostaje odnajdywanie pomysłów. Kolor ten pokazuje nowości, nie pozwala stać w miejscu, dla tego koloru wszystko jest w ruchu. Rzeczywistość jest ciągłą zmianą, zastana rzecz, prędzej czy później przybierze nowy kształt.

  • Kapelusz Niebieski – organizacja

Człowiek w kapelusz niebieski niebieskim kapeluszu to chłodny bezstronny obserwator. Jego naczelnym zadaniem jest kontrola toku myślenia. Myślimy o tym, co teraz powinniśmy zrobić, jaki kapelusz włożyć? Niebieski nie tylko kontroluje, niebieski porządkuje oraz określa ograniczenia i priorytety, nie pozwala wychodzić poza określone granice.  W trakcie dyskusji, dodatkowym zadaniem niebieskiego jest monitorowanie całego procesu, to niebieski kapelusz komentuje ostęp dyskusji, to niebieski kapelusz sporządza opis. Do niego również należy sporządzenie wniosków.

Podsumowanie

Główną zaletą tej metody podczas pracy z większa ilością osób jest odgrywanie ról. Metoda ta pozwala na całkowicie szczere rozmowy pod pretekstem przybierania kapeluszy.

Ponadto technika sześciu kapeluszy, pozwala na dowolne uporządkowanie pracy nad każdym zagadnieniem. Umożliwia myślicielowi skupienie się w danej chwili na tylko jednej rzeczy, np. zamiast zajmować się emocjami, będzie on tworzył nowe idee, podczas gdy na emocje przyjdzie odpowiedni czas.

Technika ta broni nas również przed zbytnio monotonnym podejściem do zagadnień. Gdy widzimy że zbytnio drążymy jeden aspekt, wiemy że nadszedł czas na zmianę kapelusza, a więc zmianę postrzegania.

BIBLIOGRAFIA:

De Bono Edward: Myślenie równoległe, Wydawnictwo Prima, Warszawa 1998 r.

De Bono Edward: Sześć kapeluszy, czyli sześć sposobów myślenia, Wydawnictwo Medium, Warszawa 1997 r.

Opracowanie: Katarzyna Paterek

Pracownia Aktywnego Działania „Półpiętro”, www.polpietro.org, pracownia@polpietro.org